Develeri Amerika’ya Taşıyan Hacı Ali | Hi Jolly

Kadıköy’de bir balıkçıda oturuyoruz.
Sohbet Toastmasters’tan açıldı ancak konu Hacı Ali‘ye doğru kayıyor.
Sonradan öğrendiği Türkçesiyle Scott bize hikayeyi heyecanla anlatmaya başlıyor:

Bildiğiniz gibi Los Angelos ve Kaliforniya bölgesinde geniş çöller bulunuyor. Ancak Amerika’da hiç deve bulunmuyordu. 1840’larda ABD’nin batı yakası ciddi lojistik sorunlarıyla yüz yüze kaldı.

 

Osmanlı ise o dönem, Mısır ve Habeşistan bölgesinin hakimi olarak develerle uzun seyehatler yapabiliyordu. Ordusunda develerden sorumlu personeller çalıştırıyordu.

 

Dönemin padişahı Abdülmecid’e, ABD’nin Osmanlı büyükelçisi aracılığıyla kendilerine yardım etmesini istemiş. Abdülmecid ise bu talebe karşılık vererek 28 yaşındaki Hacı Ali’yi ve deve dolu bir gemiyi Teksas’ın Indianola kıyısına gönderir.

Hacı Ali 800px-Gertrudis_Serna_&_Hadji_Ali

Hacı Ali(Hi Jolly) ve Eşi

Amerika’ya indikten sonra Hacı Ali’nin adını telaffuz edemeyenler ona “Hi Jolly” demeye başlamış. Hi Jolly, tam 30 yıl boyunca orduya yardım etmiş. Patlak veren Amerika iç savaşı sonrasında, deve birliği için kaynak ayrılmamasına karar verilmiş. Bu kararın ardından develerini çöle salan Hacı Ali, Meksikalı birisiyle evlenmiş ve hayatının geri kalan kısmını ABD’de geçirmiş.

Çölde günlerce su içmeden gidebilen bu hayvanları Amerika’yla tanıştıran maceracı Osmanlı kovboyu, Scott’ın anlattığına göre bir efsane olarak kalmış. Öldüğü yerde kendisine ait bir anıt yaptırılmış. Bugün, adını halen daha söyleyemeyen Amerikalılar besteledikleri şarkıyla Hi Jolly’nin hatırasını yaşatmaktalarmış. Şarkı aşağıdaki gibi:

Şarkının sözleri aşağıdaki gibi:

Hi Jolly, hey Jolly, twenty miles a day, by golly
Twenty more before the morning light
Hi Jolly, hey, I gotta get on my way
I told my gal I'd be home Sunday night

Hi Jolly was a camel driver, long time ago
He followed Mr. Beale way out west
Didn't mind the burning sand in that God-forsaken land
But he didn't mind the pretty gals the best

Hi Jolly, hey Jolly, twenty miles a day, by golly
Twenty more before the morning light
Hi Jolly, hey, I gotta get on my way
I told my gal I'd be home Sunday night

There's pretty girls in Albuquerque, 'least that's what I've heard
There's pretty gals in Tumcumcari too
Now honey, I ain't blind, but I don't pay them any mind
'Cause I'm savin' all my lovin' just for you

Hi Jolly, hey Jolly, twenty miles a day, by golly
Twenty more before the morning light
Hi Jolly, hey, I gotta get on my way
I told my gal I'd be home Sunday night

Old timers down in Arizona tell you that it's true
That you can see Hi Jolly's ghost a-ridin' still
When the desert moon is bright, he comes ridin' into sight
Drivin' four and twenty camels over the hill

Hi Jolly, hey Jolly, twenty miles a day, by golly
Twenty more before the mornin' light
Hi Jolly, hey, I gotta get on my way
I told my gal I'd be home Sunday night

Hacı Ali’nin hikayesini dinlediğimiz Scott Rank bir Amerikalı ve İstanbul Şehir Üniversitesinde tarih bölümünde görevli bir Osmanlı tarihçisi. Hayat öyle garip ki, yıllar önce Türkiye’ye göç etmiş ve Türkçe öğrenmiş bir Amerikalıdan bana Osmanlı’dan Amerika’ya giden bir göçmenin hikayesini Türkçe dinletiyor.